Devamını oku »]]> Türkiye’nin Kıyı ve Deniz Alanları IX. Ulusal Kongresi, 14-17 Kasım 2012 tarihleri arasında Kıyı Alanları Yönetimi Türkiye Milli Komitesi,  Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Mustafa Kemal Üniversitesi işbirliği ile Antakya (Hatay)’da düzenlenecek.

Türkiye Kıyıları kongreler dizini, kıyı ve deniz alanlarının akılcı kullanılması ve korunması için yararlı bilimsel araştırma sonuçlarının, yönetim politikaların, örgütlenmelerin ve etkinliklerin tartışıldığı, uzmanlıklar arası bir ulusal forum niteliği kazanmıştır.

KAY Sekretaryası, kıyı ve deniz alanlarına ilgisi olan bilim insanlarımızı, politikacılarımızı, merkezi ve yerel yöneticilerimizi, özel sektörümüzü, sivil toplum örgütleri temsilcilerini ve tüm diğer ilgilileri, Antakya’da düzenlenecek olan TÜRKİYE KIYILARI’ 12  ye katılmaya ve katkıda bulunmaya çağırmakta.

Kongrenin WEB sayfası  http://www.bkay.org  üzerinden gerekli diğer bilgilere ulaşılabilir.

Devamını oku »]]>

Muğla Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesinden, Öğretim Görevlisi Yrd. Doç. Dr. Mustafa ERDEM, uzun zamandır tedavi gördüğü hastalığından kurtulamayarak 22 Aralık 2011 Perşembe günü vefat etmiştir.

Mütevazi insan ve iyi bir bilimadamı Mustafa hocamıza Allah’tan rahmet, ailesi ve yakınlarına başsağlığı diliyoruz.

Sürdürülebilir balıkçılık, deniz ekosisteminin korunması ve araştırma çalışmalarında ülkemizde uzun senelere dayanan proje çalışmaları ve hizmetleri bulunan hocamızı rahmet ve saygıyla anıyoruz.

Devamını oku »]]> SAD-AFAG tarafından Foça’da sürdürülen 3,5 aylık titiz ve emek yoğun rehabilitasyon ve bakım çalışmalarının ardından,  iki yavru Akdeniz foku, Çevre ve Orman Bakanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve SAD-AFAG işbirliğiyle, Anamur ve Gazipaşa arasındaki kıyılarda 2 Nisan 2011’de doğaya salındı.

SAD-AFAG olarak, iki Akdeniz foku yavrusunun deniz transferi ve doğaya salınması sırasında gösterdikleri işbirliği için Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Çevre ve Orman Bakanlığı, Mersin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’ne teşekkür ediyoruz.
© 2011 SAD-AFAG

Sahil Güvenlik botu salma ekibini kıyıya götürüyor.

Yavru Akdeniz fokları seçilen kumluk çakıllık kumsalda taşıma torbaları açılarak serbest bırakıldı.

Yavru foklar Gazipaşa ve Anamur arasındaki kumsalda özgürce gerçek yaşam alanlarına kavuştular.

Artık sağlıklı olarak, tekrar el değmemiş yaşam alanlarındalar…

Devamını oku »]]> Tüm deniz severlere ve doğa korumacılara merhaba,

Güncel ancak doğa koruma yönünden köşede bucakta kalmış bir konuya değinelim. Yaz aylarındayız ve çoktandır dalış sezonu açıldı. Dalış, ister sportif ister eğlence ister bilimsel amaçlı olsun, artık günümüzde çok popüler hale gelmiş yaygın bir uğraş. Elbette bu etkinliği gerçekleştirirken doğa ile iç içe oluyoruz ve canlılarla etkileşime geçiyoruz. Her bilinçli doğa sporcusu, araştırmacı veya turist olarak da bunu anlamak ve baştan farkında olmak durumundayız.

Akdeniz foku ve onun gibi nesli azalan canlılar ise sadece bu canlıların yaşadığı ülkelerde değil, tüm dünya insanlarının koruma sorumluluğunda olan nadir türler kapsamına girmektedir. Ne şanslıyız ki, Türkiye dahil dünyada sadece esasen dört ülkede görülen bu nadir deniz memelisi ülkemiz karasularında ve kıyılarında devamlı yaşıyor ve ürüyor.

Akdeniz foku neden mi yok oluyor? 5 neden var ancak hiçbiri doğal değil, hepsi insan faaliyetleri sonucu! Akdeniz fokunun birinci düşmanı koylarda mantar gibi ilerleyen yapılaşma ve bakir kıyıların imara açılması!.. Belki dünyanın en fazla betonu seven ülkesiyiz. Bunun sonucunda kaybettiklerimizi burada anlatmaya zaman da, satırlar da yetmez. Akdeniz foku için (birinci ile neredeyse eşdeğer) ikinci yokolma/azalma nedeni ise yasadışı balıkçılık sonucunda denizlerimizde balık, ahtapot ve ıstakoz gibi canlıların ciddi şekilde azalması ve neticede Akdeniz foku gibi tüm predatör canlıların avlarında azalma.

Bir diğer faktör ise magara dalışları… 24 senelik saha çalışmaları ve tecrübelerimize dayanarak Akdeniz foklarının mağaralarına giren insanlardan rahatsız olduklarını biliyoruz. Son sığınakları olan kıyı mağaralarına yapılan dalışlar nadir Akdeniz foklarını rahatsız ediyor. Bu rahatsızlık fokun o an için ciddi bir tedirginlikle mağaradan kaçmasına,  hatta hiç kullanmamak üzere mağarayı terk etmesine kadar varıyor. 20 yy.ın başlarında tüm Akdeniz havzasında açık kumsallarda ve sahillerde bile güneşlenen ve antropojenik etmenlerin azlığından dolayı o dönem için daha fazla ortalarda görünen Akdeniz fokları artık -istisnalar hariç- sadece ve sadece sualtı veya suüstü girişli kıyı mağaralarında barınıyor… yavrusunu doğuruyor… ve büyütüyor. http://www.sadafag.org/index.php?bolum=akdeniz-foku

Dünyada sadece 600-700 civarında kalmış bir canlı için bunun ne demek olduğunu sanırım herkes rahatlıkla anlar; “kıyı mağaraları Akdeniz fokları için kritik derecede önemlidir, çünkü üreme ve barınma gibi yaşamsal gereksinimlerini sadece bu mağaralarda gerçekleştirir”. Böyle mağaraların olduğu kıyılar elbette gözümüz gibi korunmalı. Son sığınakları olan bu kıyı mağaraları aslında Akdeniz foklarının gerçekten mecbur kaldığı için kaçtığı ve her zaman kullanmak zorunda olduğu son yerler. Tümü de istisnasız şekilde izbe, rutubetli, karanlık ve en önemlisi fırtınalı havalarda dalga alan, yetişkin veya yavru ayrımı olmadan fokları olumsuz etkileyebilecek koşulları barındıran yerler. Buna rağmen, dünyanın en nadir canlılarından olan bu tür yaşamak için mecburen kıyı mağaralarını kullanmak durumunda kalıyor. Yani bakir kıyılarda ve adalardaki deniz mağaraları son sığınakları Akdeniz fokunun.

Ülkemizde en çok Bodrum, Kaş, Kuşadası, Foça, Mordoğan, Fethiye, Alanya ve Kemer bölgelerinde dalarak veya yüzerek fok mağaralarına giriliyor. Profesyonel veya amatör, tüplü veya tüpsüz dalgıçların ülkemizde bazen fok mağaralarına girdikleri bilinen bir olgu. Bu hem SAD-AFAG hem de ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü saha çalışmalarında bariz belgelendi ve ortaya koyuldu. Fok mağarası olduğunu bilerek veya bilmeyerek girenlere SAD-AFAG olarak dostça seslenmek istiyorum; mevzuatta girilmesi yasak olarak belirtilmiş olsa bile, gelin yazılı yasalardan daha çok evrensel değerlere, vicdana ve bilime uygun bir şekilde davranarak denizlerin gerçek çocuklarını yaşam alanlarının en sonundaki “yatak odalarında” rahat bırakalım.

Tertemiz ve sağlıklı bir Akdeniz ekosistemi dileklerimle, kalın sağlıcakla…

Devamını oku »]]> 3,5 aylık (toplam 105 gün) rehabilitasyon süresinin ardından, öksüz iki Akdeniz foku yavrusu, 2 Nisan 2011’de Gazipaşa (Antalya) ve Anamur (Mersin) arasındaki ücra ve bakir kıyılarda doğaya geri salınacak. Salınma alanı, Çevre ve Orman Bakanlığı’nın koordinasyonundaki Ulusal Fok Komitesi tarafından belirlenmiş olan 12 adet “Akdeniz foku Öncelikli Koruma Alanı”ndan birisi. Fokların salınma operasyonunda Çevre ve Orman Bakanlığı, İzmir İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve SAD-AFAG yer alacak.

İki Akdeniz foku yavrusu Foça Belediyesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve SAD-AFAG işbirliği ile, Foça’daki Akdeniz Foku Rehabilitasyon Merkezi’nde 18 Aralık 2010’dan bu yana bakım altındaydı. Fokların genel sağlık durumu iyi; herhangi bir hastalık veya anormallik gözlenmiyor. 31 Mart 2011’de ÖÇKKB personeli ve SAD-AFAG ekibi eşliğinde, İzmir’deki veteriner polikliniğinden veterinerler tarafından alınan kan ve dışkı örnekleri ile burun deliğinden alınan mukus örneklerinin analiz sonuçları, yavru foklarda herhangi bir hastalık belirtisi olmadığını gösterdi. Rehabilitasyon ekibinin tesisteki besleme ve temizleme işlemleri sırasında yavru foklarla hiçbir şekilde etkileşime girmemek için sarfettiği hassas çabanın sonucu olarak; foklar bakıcılar ile mesafeyi koruyorlar ve birimdeki “yapay mağara”nın içine saklanarak veya havuza dalıp uzun süre dipte kalarak, bakıcılardan uzak duruyorlar. Ekip birimin dışında oluşturulan bölümde, duvarda açılan küçük deliklerden havuza bakarak, yavrulara fark ettirmeden onları sürekli gözlemliyor. Ayrıca, İzmir İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nün veterineri ve ÖÇKKB ekibi (bir biyolog da dahil) tesisi çeşitli zamanlarda ziyaret ederek, Ozan Veryeri ile gözlemlere katıldı ve Akdeniz foku yavrularının sağlıklı olduğu ve fokların ürkek davranış biçimini gösterdiği sonucuna ulaştı.

Bu arada, 19 Şubat-18 Mart 2011 tarihleri arasında İzmir Büyükşehir Belediyesi veterineri Avni Gök nedeniyle SAD-AFAG birtakım sorunlar yaşadı. Bu süre içinde A. Gök yavruların beslenmesine ve birimin temizliğine devam etmiştir. Daha sonra, Çevre ve Orman Bakanlığı Avni Gök’ün buradaki görevine son verilmesine ve SAD-AFAG’ın göreve geri çağırılmasına dair bir resmi yazı tebliğ etti. 1 Nisan 2011 tarihi itibarıyla yavru fokların ağırlıkları 34 kg ve 37 kg, boyları ise 128 cm and 135 cm. Ekibimiz yavruların doğaya uyum sağlamayabilmesi için gereken fiziksel ve davranışsal kapasiteye ulaşması için büyük çaba sarfetmekte. Mart ayı sonu itibarıyla, rehabilitasyon ekibi yavru fokların farklı türleri avlama yeteneklerine ve doğal yaşama adapte olmak için gereken sağlık durumlarına bakarak, yavruların vahşi yaşama salınmaları için yeterli rehabilitasyonu aldıkları sonucuna ulaştılar.

Devamını oku »]]> Marmara Denizi dünyada eşine az rastlanır ve her tarafıyla tek bir ülke tarafından çevrili dünyadaki tek deniz. Kendine has deniz ve kıyı biyolojik çeşitliliği, kıyı deltaları, uzun kumulları ve kayalık sahilleri ile hala bilinmeyenleri olan bir bölge. Aynı zamanda müthiş bir insan baskısı ve kullanım etkisi altında olan bir deniz.

Türkiye’nin en sanayileşmiş bölgesi; İstanbul, İzmit, Yalova, Gemlik, Mudanya, Bandırma, Erdek, Karabiga, Lapseki, Tekirdağ ve Silivri gibi çok kalabalık yerleşimlere sahip. Özellikle İzmit Körfezi ülkemizin en fazla gemi trafiğinin yer aldığı yaklaşık 40 liman ve iskeleye ev sahipliği yapıyor. Çanakkale ve İstanbul Boğazları’ndan geçen ve Akdeniz ile Karadeniz arasında mekik dokuyan büyük yük gemileri ve tankerler (senelik 50.000 civarında) bu iç denizi çok daha “kalabalık” ve ne yazık ki “kirli” yapıyor.

Kıyılarında ve deniz alanında bu kadar insan faaliyeti ve endüstriyel baskı olan bir yerde, hala yaban hayattan, biyolojik çeşitlilikten ve korunmaya değer doğal alanlardan söz etmek mümkün mü? Belki şaşıracaksınız ama, evet çok mümkün!..

Madalyonun öbür yüzü… 4 gün süren ve Marmara’nın sadece güney kıyılarını kapsayan kıyı habitat sörveyi ve küçük kıyı balıkçısı araştırması sırasında bunu açıkça gördük ve belgeledik. SAD-AFAG batıda Şahmelek ile doğuda Tirilye arasında kalan tüm kıyı şeridini, köyleri, bakir koyları, kayalık kıyıları ve kumsalları inceledi ve fotoğraf ve video ile belgeledi. Bozulmamış kıyıları kayıtlara geçirdi. Nesli tehlike altında olan Tepeli karabataklardan Phalacrocorax aristotelis desmarestii yüzlerce görüldü. Az sayıda yırtıcı kuş türlerinin yanı sıra kuzgunlar ve diğer ötücüler gözlendi. Küçük kıyı balıkçıları farklı yunus türlerinin her balığa çıktıklarında 10 luk, 20 lik hatta daha büyük gruplarda mutlaka karşılaştıklarını belirttiler. Daha önce Armutlu Yarımadası ve İstanbul yakınlarında olmak üzere 2 fotoğrafı bize ulaşan Akdeniz foku Monachus monachus gibi nadir de olsa balıkçılar tarafından gözlem olduğu ve türün varlığı tekrar teyit edildi. Marmara güney kıyılarında Doğa Derneği’nin “Türkiye’nin Önemli Doğa Alanları” kitabında yer aldığı üzere oldukça önemli ÖDA’lar mevcut. Kapıdağ Yarımadası, Kocaçay Deltası, Armutlu Yarımadası gerçekten büyük ve önemli doğal alanları barındırıyor. Sanayileşmenin mevcut alanlarda sınırlı kalmasını sağlayarak, bu bakir kalmayı bir şekilde başarmış güney Marmara kıyılarının (Yalova-Lapseki arası) ve Marmara adaları ile Mola adalarının mutlaka çok dikkatli ele alınması ve deniz-kıyı alanları entegre yönetim planlarının çıkarılması gerektiği ortada. Sahip olunan doğal değerlere ve uluslararası sözleşmelere aykırı yapılan imar planlarının bu el değmemiş, gerek peyzaj güzelliği gerekse biyolojik çeşitliliği ve doğal habitatları barındıran kıyı alanlarını yok etmemesi lazım.
Elbette bu yönetim planına suürünleri avcılığı ve balıkçılık yönetimi konuları da dâhil edilmeli. İşin en ilginç yanı (araştırmadan önce de çok iyi bildiğimiz üzere), saatlerce görüşme yaptığımız istisnasız tüm küçük kıyı balıkçıları ve bazı gırgırcılar, tüm Marmara denizinde yasak olduğu halde hala trollerin avlanıyor olmasından altını çizerek söz etmeleri oldu. Bunu trol de yapan bazı balıkçılar bizzat itiraf etiler.

Marmara’da müthiş bir balıkçı nüfusu var. Bu çalışmada yapılan ankette, balıkçıların algıladıklarıen önemli sorunlardan biri olarak ne yazık ki yunusların ağlarına verdikleri zararlar gelmekte. Buna yakın olarak trollerden de ciddi şikâyetçi olduklarını, yasak olduğu halde dibi tarayarak büyük-küçük demeden deniz canlılarını tarayarak topladıklarını belirtiyorlar. Daha sonra deniz kirliliğinden şikâyetçiler, bunun en önemli kaynağının ise Bandırma’daki fabrikalarla güney kıyılarındaki diğer bazı işletmelerin atıklarını arıtmadan denize bırakmaları olarak görmekteler. Kirliliğin denizdeki balığın azalmasında önemli faktör olduğunu düşünüyorlar.
Denizdeki kirlilik 4 gün boyunca tüm araştırma noktalarında tarafımızdan da bariz olarak gözlendi. Birçok balıkçı, ayrıca balığın çok azalmasından ve balıkçılık faaliyetinin ekonomik olmaktan çıkmaya başladığını düşündüklerini ifade etti. Ekonomik değeri olan balıklar sadece palamut, lüfer, kefal, istavrit ve sardalya olarak sayılıyor. Eşkine, levrek, çupra ve tekir çok az, barbun ise yok gibi diyor hepsi. Son olarak 2007–2008 sezonunda tüm Marmara’da görülen kırmızı alg patlamasından (kendi aralarında “salya” şeklinde adlandırıyorlar) şikâyetçi idiler. Gırgır, bırakma ve voli (alamana) yöntemini kullanan balıkçılar ve hatta olta balıkçılarını bile tüm sezon oldukça olumsuz etkilemiş. Tüm takımlar sanki çamura bulanmış gibi kısa sürede işlemez hale gelmiş ve birçok balıkçı ekipman bertarafından dolayı balık yakalayamamış. Bundan dolayı bankalara büyük kredi borçları ile girdiklerini söyleyerek, bu sene de aynı sorunun tekrar etmesi halinde kesinlikle iflasların arka arkaya geleceklerinden eminler ve bundan çok korkuyorlar. Ancak en son bundan yaklaşık 10 sene önce aynı doğa olayı meydana geldiğinden bunun periyodik olduğunu ve üst üste vuku bulması olasılığının az olduğunu da idrak ediyorlar, ancak ekonomik kaygı doğal olarak tekrarlanıyor tabi.

Balıkçılar aynı zamanda oldukça ilginç başka bilgiler de verdiler; son zamanlarda oldukça tartışılan ve birçok kesim tarafından tepki verilen –gösteri amaçlı- canlı yunus avcılığından söz ettiler. Bandırma’lı balıkçılar yakın zaman önce, farklı zamanlarda birkaç on adet yunusun Bandırma açıklarında, Kapıdağ yarımadası ve Mola adaları civarlarında ağlarla canlı yakalandığını ve balıkçı gemilerine alınarak götürüldüklerini iddia ettiler. Bu elbette birden fazla balıkçı tarafından aynı şekilde ortaya atılan bir gözlem ve bilgi niteliğinde.

Marmara denizi ve kıyıları hala yaşıyor!.. Kalanları korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak çok zor değil…
Kaynak: Kıraç, C.O. 2008. Marmara Denizi Güney Kıyıları. Yeşiliz Dergisi. Sayı 12. 2008, İstanbul.