Daha önceki sayılarımızda TMG okuyucuları bilgilendirildiği üzere, Bodrum ve Datça Yarımadalarından oluşan Gökova Körfezi Türkiye’deki önemli Akdeniz foku habitatlarından biridir.Bu türü ve önemli yaşam alanlarını korumak için  bu projenin çıktıları direkt ya da dolaylı olarak türün korunumuna fayda sağlayacaktır. Ocak ayı başlangıcından beri, kıyı ve endüstriyel balıkçılık, balıkçılık sosyo-ekonomisi, kum köpekbalıkları, deniz ve ıslak alanlar, avifauna verileri toplanmakta ve AB Ortak Balıkçılık Politikası ile uyumlu yeni bir tasarı Gökova ÖÇKA’nın daha iyi yönetilebilmesi için hazırlanmaya başlamıştır. Projenin bu etkinlikleri devam ederken, Akdeniz foku ve kıyısal yaşam alanları sörveyi Temmuz ve Ekim 2009 da yapılmayı planlanmaktadır. Proje bitiminde, SAD-AFAG, Stiching Rubicon, ÖÇKKB, Tarım Bakanlığı ve yerel paydaşlarla ortak olarak bütünleşik bir deniz ve kıyı yönetim planlaması hazırlanacaktır. Aralarında Akdeniz fokunun da bulunduğu Alandaki nesli azalan türlerin bütünsel bir yaklaşımla korunması için bütünleşik deniz ve kıyı alanları yönetim planlaması çok iyi bir araçtır.

2008 Mayıs ayında, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı, SAD-AFAG’ı Foça Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde iki adet araştırma ve analiz projesi için görevlendirmişti. Projeler “Foça ÖÇKA Deniz Araçları Taşıma Kapasitesinin Belirlenmesi” ve “Foça ÖÇKA’da Akdeniz Fokunun ve Yaşam Alanlarının Korunması ve İzlenmesi”.Her 2 proje de Aralık 2008’de tamamlanmış ve bunların ortaya koyduğu sonuçlar Foça ÖÇK alanının yönetim planlaması için önemli katkılar sağlamıştır. İlk projenin en büyük getirisi, alanın tekne taşıma kapasitesinin dolu olduğunu ortaya koyması ve bu yüzden, demirleme için daha fazla yer bulunmadığı sonucunu ortaya koymasıdır.

Gelecekteki yönetim planlarında, gemilerden kaynaklanan kirlilik ve de tekne trafiğinin Foça ÖÇK Bölgesinde Akdeniz fokları ve yaşam alanlarını olumsuz etkilemelerini önleyecek yaptırımların yer alacağı düşünülmektedir.

ÖÇKKB, SAD-AFAG ve yerel paydaşlar işbirliğinde Foça ÖÇKB’nin yönetim planının 2009 senesi sonunda  bitirilmesi öngörülmektedir.

© 2009 SAD-AFAG

Artemis, 10 Aralık 2008 tarihinde Ege’de bulunan Leros Adası’nda yaşam mücadelesi verirken bulundu. Su kaybetmiş, yorgun, yüzgeçlerinde ve başındaki yaralarla yeni doğmuş dişi yavru fok Leros Adası’nda Blefoutis Plajında yalnız olarak adanın belediye başkan yardımcısı tarafından bulundu ve acilen liman polisine ve ilgili makamlara haber verildi. Atina’da bulunan MOm temsilciliği haberi alır almaz MOm’un Kurtarma ve Rehabilitasyon Birimince alınarak rehabilitesi yapılmak üzere merkeze götürüldü.

06 – 07 Mart 2009 tarihlerinde Muğla Üniversitesi tarafından koordine edilen, Muğla Valiliği, Ula Kaymakamlığı, Özel Çevre Koruma Kurumu ve Akyaka Belediyesinin ortağı olduğu Avrupa Birliği SMAP III Gökova İç Körfezi ve Sedir Adası için Bütünleşik Kıyı Alanları Yönetim ve Eylem Planının hazırlanması projesinin 3. Çalıştayı gerçekleştirildi. Mart 2009’da tamamlanan projenin bir anlamda kapanış toplantısı olan 3. Çalıştayı Muğla Üniversitesi Atatürk Kültür Merkezi’nde yapıldı. SMAP3 projesinin 3. Çalıştayına, Hollanda BBI Matra desteği ile SAD ve Rubicon ortaklığında yürütülen Gökova Projesi yürütme ekibinden Cem O. Kıraç, Harun Güçlüsoy, Ozan Veryeri, D. Haluk Camuşcuoğlu, Prof. Dr. Bülent Akınoğlu, Doç.Dr. Murat Bilecenoğlu, Yrd. Doç. Dr. Vahdet Ünal ve SAD-AFAG Mersin Aydıncık Temsilcisi Mehmet Sarı katıldı.

İki gün süren proje 3. Çalıştayı, farklı şehirlerden farklı kurumların yoğun bir katılımı ile gerçekleştirildi. Çevre ve Orman Bakanlığı, ÖÇKKB, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Ula Kaymakamlığı, Akyaka Belediyesi, Mersin Valiliği ve Akyaka Kent Konseyi’nin yanısıra STK’lardan SAD-AFAG, WWF gibi kurumlar katılım sağlamıştır. Birinci gün açılış konuşmaları, Vali Yrd. Faruk Necmi Kurt, Muğla Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Şener Oktik, Çevre Bakanlığı ÇED ve Planlama Genel Müdürü Fevzi İşbilen, ÖÇKK Başkan Vekili Ahmet Özyanık, Gökova Proje Koordinatörü Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Atila Yücel tarafından yapıldı. Daha sonra proje çalışma konuları olan, Doğal Yaşam, Sedir Adası, Azmaklar, Sosyo- Ekonomik araştırmalar, Deniz Kirliliği ve Atıklar, Tarımsal Faaliyetler, Balıkçılık, Kıyı Erozyonu, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Eğitim ve Bilinçlendirme başlıklarında çalışan akademisyenler tarafından sunumlar gerçekleştirildi. Özellikle Gökova iç körfezine dökülen azmaklardaki tekne trafiği üzerinde duruldu ve bu konu geniş tartışmalara neden oldu. Çalıştayın ilk gününde proje çalışma gruplarının elde ettiği bulgular sunularak üzerinde tartışıldı. 7 Mart ikinci gün ise Bütünleşik Kıyı Alanları Yönetim Planlamasına yönelik ulusal ve uluslararası ölçeklerde idari yapılanma ve finansal yapıya ilişkin panel oturumları gerçekleştirildi. Proje 3. Çalıştayı sonunda proje yürütme ekibinin “Gökova Bütünleşik Kıyı Alanları Yönetimi Eylem Planı” dokümanı üzerine kapsamlı görüşme ve tartışmalar yapıldı.

6 ve 7 Mart günlerindeki sunu ve panelde SAD aktif şekilde katılım sağlamış olup, dernek 24 senelik birikim ve tecrübesini proje yürütücüleri ve katılımcılara aktarma şansına sahip oldu. Muğla Üniv.nin yürüttüğü SMAP III kapsamında tamamlanan proje çıktılarının SAD-AFAG ve Rubicon ortaklığında halihazırda BBI Matra desteğiyle yürüyen Gökova Deniz-Kıyı Alanları Yönetim Planlaması projesine önemli katkılarda bulunacağı düşünülmektedir.

8 Mart tarihinde ise Muğla Üniversitesi organizasyonu ile 3. Çalıştay katılımcıları Akyaka ve Azmak derelerinde saha gezisinde bulunarak proje alanını daha yakından tanıma fırsatı buldular.

6–7–8 Şubat 2009 tarihleri arasında, Hollanda’da yerleşik Rubicon Vakfı ve Sualtı Araştırmaları Derneği-Akdeniz Foku Araştırma Grubu (SAD-AFAG) ortaklığında yürütülen Gökova Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi Deniz ve Kıyı Alanları Yönetim Planlaması Projesi Kapsamında ilk saha ziyareti SAD Proje ekibi tarafından Muğla, Akyaka ve Karacasöğüt’e yapıldı. Projede yer alacak ve proje çıktılarından yararlanabilecek tüm paydaşlar ile tanışma ve projeyi anlatma ziyareti gerçekleştirildi. Söz konusu proje Hollanda Tarım Bakanlığı BBI Matra fonlarından karşılanmakta olup, proje Eurosite tarafından da çok büyük destek görmektedir.

6 Şubat tarihinde ilk olarak, Cem O. Kıraç, Dr. Harun Güçlüsoy, Prof. Dr. Bülent Akınoğlu, D. Haluk Camuşcuoğlu, N. Ozan Veryeri ve Elif Tertemiz’den oluşan SAD heyeti, Muğla Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Şener Oktik, Suürünleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ahmet Nuri Tarkan ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nurgün Oktik ile görüşerek  projemiz hakkında karşılıklı görüş alışverişinde bulundu. Muğla Üniversitesi projemizle ilgili gerek eldeki verilerden faydalanma gerek teknik destek konusunda ellerinden gelen tüm yardımı yapacaklarını belirtti. Aynı gün öğleden sonra, Muğla Valiliği ziyaret edildi. Muğla Vali yardımcısı Ahmet Ali Barış’ın makamında proje bilgilendirme toplantısı yapıldı. Proje anlatımının ardından, Ahmet Bey, Muğla Valiliği olarak ellerinden gelen desteği bizim için kullanmaya hazır olduklarını belirtti. Ahmet Bey, SAD-AFAG’ dan Muğla Valiliği’ne proje hakkinda aciklayici bir yazı göndermelerini, böylelikle bölgedeki yönetim planlaması konusunda işbirliği sağlanabilecegini belirtti.

7 Şubat tarihinde, SAD heyetine Yard. Doç. Dr. Vahdet Ünal ve Karaca Suürünleri Çiftliği işletmecisi İrfan Yılmaz da katılım sağlayarak önce Gökova Akyaka’yı Sevenler Derneği ile tanışma ve proje anlatma toplantısı gerçekleşti. Dernek Başkanı Bahar Suseven başkanlığında ilgili dernek YK üyeleri ile Akyaka SÜ Kop. Başkanı katılım sağladı. Önemli bir paydaş olarak Gökova Akyaka’yı Sevenler Derneği’nin projede nasıl destek sağlayacağı ve projede aktif olarak nasıl katkıda bulunabilecekleri üzerine görüşüldü.

Daha sonra, Kıyı Alanları Yönetimi Türk Milli Komitesi Başkanı Prof. D. Erdal Özhan ziyaret edildi ve proje anlatılarak hocamızın değerli deneyimlerinden faydalanıldı. Özhan her türlü desteği vermek için hazır olduğunu belirtti ve karşılıklı görüş alışverişinde bulunuldu. Aynı gün son olarak, Akyaka Belediye Başkanı Ahmet Çalca ile görüşüldü. Sayın Çalca çevre konularına çok duyarlı olduklarını belirterek başkanlığı boyunca yaptığı faaliyetleri ve doğa koruma çalışmalarını aktardıktan sonra projemize her türlü desteği vermeye hazır olduklarını belirtti.

8 Şubat 2009 Pazar günü oncelikle Gökova Yelken Kulübünde, Gökova Yelken Kulübü Başkanı Haluk Karamanoğlu ve daha sonra Karaca Suürünleri yetiştiricisi İrfan Yıldırım ile görüşüldü, yerel paydaş olarak proje ile ilgili fikirleri alındı ve ayrıca bölgede doğal kaynaklar üzerindeki tehditler tartışılarak değerlendirilmek üzere notlara eklendi.

Genel olarak, yapılan toplantılar oldukça olumlu bir havada gerçekleştirildi ve görüşülen paydaşların desteği alındı. Bölgedeki doğal kaynaklara karşı tehditler ön çalışma niteliğinde de olsa taslak olarak çizildi. Sürdürülebilir ve uygulanabilir bir yönetim planlaması için bu desteklerin büyük önem arz ettiği bilinen bir olgu. SAD-AFAG olarak projeye yerel yönetimlerin ve paydaşların destek olması oldukça güzel ancak paydaşlardan özellikle beklenen en büyük destek sürdürülebilir ve uygulanabilir bir yönetim planlaması için kendilerinin bizzat planlama sürecine katılmaları, kendi yetki, sorumluluk veya uzmanlık sahalarına giren konularda planlamaya görüş vermeleri. Yani bir bakıma yönetim planına sahip çıkmalarıdır. Bu konuda da gerek Akyaka Belediye Başkanlığı gerekse Muğla Valiliği ve yanısıra diğer paydaşlar bu ilk saha ziyaretimizde desteklerini çok net olarak ifade ettiler.